نامهای تاریخی و وجه تسمیه شهر اسفراين

از مطالعه و بررسی منابع و متون تاریخی به این نتیجه می رسیم که اسفراین همواره این نام را داشته است و بطور کلی نام اسفراین به شکلهای زیر آورده شده است: 1.اسفراین 2.اسفرائین 3.سپر آئین 4. اسپر آئین 5.سپهر آئین 6.زابر این و در بعضی از منابع اسفراین را مهرجان نیز خوانده اند و در این مورد آورده اند که کسری قباد اسفراین را به مهرگان و مهرجان ملقب ساخت به سبب گوارایی آب و خوشی هوا و سبزی صحرایش . چه مهرگان بهترین فصلهاست و اسفراین نیز چنان است. اعراب به خاطر زیبایی و طراوتی که اسفراین داشت و یاد آور سر سبزی و خرمّی یمن بود آن را به نام کشور سبا، بلقیس نامیدند امّا این نام تنها برای اسفراین بود چنان که به تدریج به فراموشی سپرده شد. بر اساس نظر های گوناگون می توان گفت که اصل اسم اسفراین سپهر آئین بوده مرکب از کلمه سپهر به معنی آسمان و آئین به معنی رسم و روش یعنی روش آسمان و یا به عبارت بهتر آئین آسمانی که در طول زمان به اسفراین تبدیل شده است.